Firmy


Drugi wykład dr. Teofila Lachowicza w Nowym Jorku

Zosia Żeleska-Bobrowski I Wesela, Chrzciny, Bale
31 sierpnia, 2022

W środę 24 sierpnia w Centrum Polsko-Słowiańskim w Klubie Seniora “Krakus” odbyło się drugie spotkanie ze znanym historykiem, archiwistą, dziennikarzem dr. Teofilem Lachowiczem. Znakomitego gościa oraz wszystkich członków Klubu seniora Krakus przywitała Zuzanna Frontczak-Dąbrowicz - Koordynator Programowy Klubu Krakus. „Dziękujemy, że przyjął Pan nasze zaproszenie i dzisiejszym drugim spotkaniem kontynuujemy cykl spotkań z historią w Centrum Polsko-Słowiańskim.

Drugi wykład dr. Teofila Lachowicza w Nowym Jorku

Dr. Teofil Lachowicz, absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Zielonej Górze, archiwista w Stowarzyszeniu Weteranów Armii Polskiej w Ameryce oraz redaktor miesięcznika „Weteran”, opiekun weterańskiego muzeum, autor kilku historycznych książek.

Środowe spotkanie było kontynuacją pierwszego pod tytułem: ”Polonia amerykańska na rzecz niepodległości Polski w latach 1914-1920”.

Stany Zjednoczone przed I wojną światową były umownie nazywane IV dzielnicą Polski gdyż liczebność polskiej grupy etnicznej szacowano na 2,3 – 3 milionów osób.

W czerwcu 1917 r. prezydent Francji Raymond Poincare wydał dekret o utworzeniu Armii Polskiej we Francji. W Ameryce masowa rekrutacja do tej armii rozpoczęła się w październiku 1917 r.

Podczas akcji rekrutacyjnej do Armii Polskiej we Francji prowadzonej na terenie Stanów Zjednoczonych i Kanady w latach 1917-1919 zarejestrowano ponad 38 tysięcy ochotników z czego ostatecznie do Armii Polskiej we Francji wysłano z obozu treningowego w Niagara on the Lake w Kanadzie 20 720 ochotników, było to wydarzenie bez precedensu w historii Stanów Zjednoczonych i Kanady. Ciekawostka, jedynym polskim cmentarzem wojennym na ziemi amerykańskiej jest cmentarz w pobliżu obozu treningowego w Niagara on the Lake w Kanadzie gdzie spoczywają ochotnicy którzy w 1918 roku zmarli na tzw. hiszpankę (światowa pandemia śmiertelnie zakaźnej grypy).

Pierwsza grupa żołnierzy z Ameryki wylądowała we Francji 28 grudnia 1917 r. Ochotnicy z Ameryki uratowali ideę Armii Polskiej we Francji, gdyż na terenie Francji w okresie czerwiec-grudzień 1917 r. zgłosiło się tylko 800 ochotników, a od końca grudnia 1917 r. do końca maja 1918 r. z Ameryki przypłynęło ich ponad 15 000. We Francji otrzymali nowe błękitne mundury, stąd nazwa Błękitna Armia. Należy dodać, że to Francja finansowała polski obóz treningowy w Niagara-on-the-Lake w Kanadzie i Błękitną Armię we Francji. Formacja ta była doskonale wyposażona, w jej skład wchodziły m. in. oddziały lotnicze i broń pancerna (czołgi). Wyższa kadra w tej Armii była francuską. W 1918 r. w Błękitnej Armii wybuchł bunt gdyż chciano zmienić orzełki na czapkach rogatywkach. Ochotnicy wygrali swoją cierpliwością, nie rozchodząc się z apelu i dopięli swego, pozwolono im nosić orzełki przywiezione z Ameryki.

Pierwszym oficerem, ochotnikiem z Ameryki, który poległ na froncie 10 lipca 1917 r. był por. Lucjan Chwałkowski, którego imię nosi obecnie Placówka Nr 12 SWAP w Filadelfii. Ogółem we Francji w szeregach Błękitnej Armii poległo 80 ochotników z Ameryki.

6 października 1918 roku Józef Haller składa przysięgę jako dowódca Armii Polskiej we Francji. Miesiąc później zakończyła się I wojna światowa. Haller nie miał kwalifikacji aby dowodzić tak dużym związkiem operacyjnym jakim jest armia, nigdy też nie dowodził dywizją. Poprzednio był jedynie „brygadierem”, ponieważ przy boku armii austro-węgierskiej dowodził jednie II Brygadą Legionów Polskich. Dowódcą I Brygady był Józef Piłsudski, który w 1916 roku został internowany ze swoją Brygadą gdyż nie złożył przysięgi na wierność cesarzom Niemiec i Austro-Węgier.

Armię Polską we Francji wiosną 1919 roku zasilili również Polacy - jeńcy z Włoch w liczbie ponad 36 000. Poprzednio byli oni żołnierzami austro-wegierskimi, którzy na froncie w Alpach dostali się do włoskiej niewoli.

Wiosną 1919 r. w Armii Polskiej we Francji było 22 kapelanów, 19 z nich to ochotnicy z Ameryki. Gen J.Haller podpisał zakończenie Akcji Rekrutacyjnej w Ameryce 15 lutego 1919 r. ze stwierdzeniem że ochotnik ma służyć w Armii Polskiej jeszcze 6 miesięcy po podpisaniu pokoju.
Wiosną 1919 roku 80 tysięczna Armia Błękitna wyjechała transportami kolejowymi przez Niemcy do Polski, łącznie z uzbrojeniem i czołgami. Ludność Polska, zwłaszcza w Wielkopolsce, witała ich bardzo gorąco. W kwietniu 1919 r. w Warszawie nastąpiło spotkanie gen Józefa Hallera i naczelnika państwa polskiego Józefa Pilsudskiego. Wkrotce Błękitna Armia z powodzeniem skierowana została na front południowo-wschodni przeciwko wojskom Ukraińskiej Republiki Ludowej. Po ich rozbiciu, 1 września 1919 roku Błękitna Armia została rozwiązana jako samodzielny związek operacyjny a jej poszczególne oddziały włączone w istniejące struktury Wojska Polskiego. Gen. Józef Haller został dowódcą Frontu Północnego i zimą 1920 roku przejmował Pomorze Gdańskie z rąk niemieckich, czego zwieńczeniem były tzw. zaślubiny Polski z morzem w Pucku 10 lutego 1920 r.
Następnie Polacy poszli na Kijów skąd zostali wyparci przez armię konną Siemiona Budionnego. Mimo wielkiej przewagi wroga armia polska nie dała się rozbić. W okolicach Lwowa doszło do decydujących walk (Zadwórze, Zamość, Komarów), w których siły bolszewickie zostały zatrzymane a następnie wyparte na wschód.
15 sierpnia 1920 r. armia bolszewicka została rozgromiona pod Warszawą, nastąpił tzw „Cud nad Wisłą”. Stało się to głównie dzięki strategii naczelnego wodza Józefa Piłsudskiego i jego szefa sztabu gen. Tadeusza Rozwadowskiego.

W walkach o niepodległość Polski w latach 1914-1920 poległo 1832 ochotników z Ameryki, w tym 42 oficerów. Rannych zostało 2 011 żołnierzy z Ameryki , w tym 83 oficerów.

Kobiety również pragnęły mieć swój udział w walkach i tak, dzięki Helenie Paderewskiej utworzono w 1920 r. z 60 dziewcząt Polski Bialy Krzyż. Wyszkolone były w Ameryce, egzaminy zdawały również we Francji i tam pracowały w wojskowych szpitalach, gdzie spotykały rannych polskich żołnierzy.
Ofiarność Polonii amerykańskiej na rzecz niepodległości Polski była olbrzymia. Pomimo ciężkiej pracy i niskich zarobków, w latach 1914-1920 zebrano ponad $16 milionów ówczesnych dolarów, tj. około 400 milionów dzisiejszych dolarów. Polska ochotnikom z za oceanu dała odznaczenia w postaci krzyża z napisem: „Swoim żołnierzom z Ameryki, oswobodzona Polska”. Wizerunek tego odznaczenia traktowany jest obecnie jako logo Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (SWAP).

Część ochotników z Ameryki zginęła w walkach we Francji, na Ukrainie i w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 r., część została na stałe w Polsce. Około 14 tysięcy ochotników byłej Armii Błękitnej powróciło do Ameryki. Po ich powrocie Wydział Narodowy (skupiający największe polonijne organizacje) wydał prawie 200 tys. dolarów na odprawę i ubrania dla zdemobilizowanych żołnierzy.

W maju 1921 r. w Cleveland, Ohio, założono Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, tzw. SWAP, najstarszej polskiej organizacji weterańskiej w świecie, która rok temu obchodziła 100-lecie swojej działalności.

Żołnierzy „Hallerczyków” - ochotników z Ameryki, należy zachować w pamięci za ich gorący patriotyzm i męstwo. Podobnie ówczesną Polonię za jej ogromną ofiarność i poświęcenie dla sprawy polskiej, gdyż historia często o nich zapomina.

Po spotkaniu wykładowca był oblegany przez słuchaczy, którzy zadawali szereg pytań. Wśród seniorów znalazł się również potomek „Hallerczyka”, Krzysztof Zieliński, którego dziadek Stanisław Zieliński był zmobilizowany w Buffalo. Inna seniorka Irena Perzyńska również twierdziła iż jej ojciec, Leon Białka był „Hallerczykiem”. Dr .Teofil Lachowicz należy do SWAP Placówka Nr 123, na sali był również inny członek SWAP z Placówki 21/201, Krzysztof Mazur.

Wykład dr. Lachowicza, połączony był z prezentacją kilkudziesięciu unikatowych fotografii ze zbiorów Archiwum SWAP w Nowym Jorku, cieszył się bardzo dużą frekwencją i z niecierpliwością czekamy na następne spotkania historyczne. 

 

Galeria

Żeleska–Bobrowski, Zosia

Fotograficy


New York, NY
POKAŻ TELEFON FIRMY
tel: Zadzwoń klikając na tel. i powiedz, że dzwonisz z Polonijnej Książki

ARTYKUŁY TEJ FIRMY

Znajdź artykuł

ZNAJDŹ FIRMĘ

Dodaj swój biznes do naszego katalogu

Masz Firmę?

  1. Zarejestruj konto
  2. Dodaj info do łatwego znajdywania
  3. Zdobądź nowych klientów
DODAJ FIRMĘ

Copyright © 1999-2022 POLONIJNA KSIĄŻKA, a Polish Pages, Inc. company. Wszelkie prawa zastrzeżone. Materiały­ zawarte w katalogu nie mogą być bez pisemnej zgody reprodukowane - w całości lub części - w jakiejkolwiek postaci. Wydawcy katalogu nie ponoszą odpowie­dzial­noś­ci za treść reklam, artykułów i komentarzy. Opinie zawarte w ar­tykułach wyrażają poglądy ich autorów i nie muszą być zgodne ze stanowis­kiem wydawców. Wszystkie reklamy zaprojektowane przez POLISH PAGES, INC. są chronione prawem autorskim i mogą być użyte tylko w publikacjach POLISH PAGES, INC.